Nhân chuyện nhất thể hóa trong nhà trường, bàn luận chuyện quốc gia

Góc bàn luận

Năm 2011, TS Lê Văn Thành được quyết định làm Hiệu trưởng Đại học Xây dựng sau một quá trình tranh cử và bầu cử gay go qua các vòng. Sau khi nhận nhiệm vụ Hiệu trưởng ít lâu, Thành hỏi ý kiến tôi về chủ trương nhất thể hóa chức danh Hiệu trưởng và Bí thư Đảng ủy. Hình như cấp trên định dùng ĐHXD làm thí điểm trong các trường ĐH.

Thành hơi ngần ngại, chưa biết nên như thế nào. Tôi động viên, khuyến khích Thành nhận làm vì biết rõ Thành có phẩm chất tốt. Tôi nhận xét ở các trường ĐH, nói Đảng ủy lãnh đạo toàn diện nhưng thực chất lu mờ, không có cũng được, thậm chí nếu không có đảng ủy còn tốt hơn. Trong nhiều khóa Ban giám hiệu và Đảng ủy ở ĐHXD (và chắc ở các trường khác cũng thế), nhiều việc quan trọng được thảo luận trong Ban Giám hiệu và Hội đồng khoa học, việc đem ra đảng ủy thường chỉ là hình thức.

Trong một khóa trước, giữa Hiệu trưởng và Bí thư ở trường tôi có nhiều điểm bất đồng, không có sự gắn bó, gây nên cảnh lục đục trong gần suốt nhiệm kỳ, làm ảnh hưởng xấu đến sự phát triển nhà trường. Tôi thấy cả 2 người đều có lỗi, nhưng phần chính thuộc bí thư vì trình độ non yếu, bảo thủ nặng, lại thích tỏ ra có quyền hành.

Hiệu trưởng được sự tín nhiệm của đông đảo cán bộ trong trường. Bí thư được các đảng ủy viên bầu tại đại hội. Tôi hỏi nhiều đảng ủy viên, sao lại bầu ông ta làm bí thư. Tuy ông có bằng tiến sĩ, nhưng thực tế tỏ ra có trình độ và phẩm chất yếu kém so với mặt bằng đội ngũ cán bộ chủ chốt ở trong trường. Tất cả đều trả lời là do cơ cấu, ông ta đã được Thành ủy chọn làm cán bộ nguồn, được cho đi học bồi dưỡng ở Học viện Hồ Chí Minh. Tôi góp ý với vài đảng ủy viên là bạn thân tình, rằng các vị có trình độ, có bằng cấp cao mà xử sự trong việc bầu lãnh đạo theo cách không thể chấp nhận. Các bạn phân bua: “Gặp thời thế, thế đành phải thế”.

Tôi đã tích cực góp ý và vận động Thành nhận làm thí điểm nhất thể hóa. Kết quả khá tốt đẹp. Tiếp sau Lê Văn Thành, Hiệu trưởng Phạm Duy Hòa cũng kiêm luôn bí thư và làm việc tốt. Họ làm việc tốt vì cơ bản họ là người có phẩm chất. Việc nhất thể hóa chỉ là điều kiện phụ, giúp cho họ tránh được sự lãng phí thì giờ vô ích vào những việc mang tính hình thức.

Chuyện mới của quốc gia

Bây giờ toàn quốc đang bàn đến việc nhất thể hóa chức Chủ tịch nước và Tổng bí thư Đảng. Đã có khá nhiều bài bàn luận. Một số cho là hay, là cần. Số khác cho là không nên vì sẽ mang lại điều xấu, điều dở. Nhiều người băn khoăn, không biết như vậy làm cho tình hình đất nước biến đổi thế nào. Tôi cho rằng tình hình có thể tốt lên hoặc xấu đi phụ thuộc vào phẩm chất người được chọn giao trách nhiệm nhất thế hóa.

Ở Trung quốc Tập Cận Bình đã làm được. Ở Việt Nam một số cơ sở (cơ quan, phường, xã, huyện…) đã nhất thể hóa. Giờ đến trung ương TBT kiêm luôn Chủ tịch nước.

Xét sự hoạt động của hệ thống quản lý xã hội của Việt Nam, nó nặng nề, dẫm đạp lên nhau, kém hiệu quả, phạm nhiều sai lầm, nhiều lãng phí. Trong tình hình đó, việc nhất thể hóa hiện nay là cần thiết.

Gs.Nguyễn Đình Cống